زرین حساب

 

ادامه فصل قبل( ۵)

مانده در آمد شرکت شاهوار  را که مبلغ 000/630 ریال میباشد از تراز آزمایشی  30دی ماه 85 استخراج  و مستقیما در ستون دوم صورت حساب سود و زیان  بشرح فرم زیر می مینویسم

 

 

بخش هزینه ها

بعد نوشتن سرفصل  ، بخش هزینه های صورت حساب سود و زیان را  بشرح زیر  ادامه میدهیم

 1 -  عبارت هزینه ها را مانند عبارت درآمد در ابتدای حاشیه راست صورت حساب مینویسیم

2 – در زیر عبارت " هزینه ها " بترتیب نام تمام حسابهای هزینه  را با فاصله ای حدود  یک سانتیمتر از حاشیه راست صورتحساب سود و زیان می نویسیم و مبلغ هر حساب را در مقابل نام آن در ستون اول وارد میکنیم

3 – در زیر آخرین حساب هزینه ، عبارت جمع هزینه ها را  مینویسیم و حاصل جمع هزینه ها را از ستون اول یدست می آوریم و در مقابل عبارت جمع هزینه ها در ستون دوم وارد میکنیم . بطوریکه در شکل زیر ملاحظه میشود حاصل هزینه ها  دی ماه سال 85 شرکت شاهوار  000/270 هزار است که از جمع ستون اول صورتحساب بدست آمده و در مقابل عبارت جمع هزینه ها در ستون دوم نوشته شده است

 

 

بخش سود یا زیان

بطوریکه گفته شد سود خالص مازاد در آمد بر تمام هزینه ی یک دوره است

اگر هزینه های یک دوره بیش از درآمد آن دوره باشد ، مابه التفاوت را زیان خالص میگویند .

 

 سود و یا زیان خالص را به ترتیب زیر در صورت حساب سود و زیان مشخص میکنند

1 – در زیر عبارت جمع هزینه ها و به موازات آن عبارت سود خالص را می نویسیم

2 – زیر جمع هزینه ها در ستون دوم یک خط میکشیم

3 – حاصل جمع هزینه ها را از جمع در آمد کم میکنیم و حاصل را در مقابل عبارت سود خالص در ستون دوم می نویسیم

4 – زیر مبلغ سود خالص دو خط موازی میکشیم

چنانچه موسسه در یک دوره مالی زیان کرده باشد بجای عبارت سود خالص زیان خالص در ستون دوم نوشته میشود

بطوریکه در  شکل بالا ملاحظه میشود سود خالص شرکت شاهوار در  آذر ماه سال 85 000/360 ریال میباشد که از تفاوت جمع هزینه ها به مبلغ 000/270 ریال و جمع در آمدها بمبلغ 000/630 ریال حاصل شده است

 

  نحوه تهیه صورتحساب سود و زیان شرکت شاهوار بر اساس مانده حسابهای در آمد و هزینه در تراز ازمایشی مورخه پایان دی ماه 85 در فرم های زیر نشان داده میشود

 

                                                   شرکت شاهوار

                                                       تراز آزمایسی

                                                      تاریخ30 دی85

 

 

                                                           شرکت شاهوار

                                                 صورت حساب سود و زیان

                                          برای  یکماهه منتهی به 30 دی 1385

 

 صورت حساب سرمایه

دومین گزارش که در پایان هر دوره مالی در موسسات انفرادی تهیه میشود صورتحساب سرمایه است

که آنرا صورت حساب تغییرات سرمایه نیز میگویند

صورت حساب سرمایه دارای چهار بخش اصلی میباشد

1 – سرفصل

2 – سرمایه ابتدای دوره

3 – تغییرات سرمایه

4 – سرمایه پایان دوره

شکل و نحویه تکمیل بخشهای صورت حساب سرمایه  شرکت شاهوار بشرح زیر ادامه میابد

 بخش سر فصل : این بخش سه فسمت دارد

الف : نام موسسه شرکت شاهوار

ب : نام گزارش : صورتحساب سرمایه

پ : تاریخ  : برای یک ماهه منتهی به 30 دی ماه 1385

        

                                                      شرکت شاهوار

                                                 صورتحساب سرمایه

                                 برای منتهی به یکماهه دی ماه سال 1385

 

 

بخش سرمایه ابتدای دوره:

بعد از نوشتن سرفصل ،بخش سرمایه ابتدای دوره را در صورتحساب سرمایه بترتیب زیر تکمیل میکنیم

الف : عبارت " سرمایه نام صاحب سرمایه" و تاریخ ابتدای دوره را در نخستین سطر از حاشیه راست صورتحساب سرمایه مینویسیم . در مقابل این عبارت ،سرمایه ابتدای دوره را از تراز آزمایسی یا دفتر کل استخراج و در وارد میکنیم

                                                     شرکت شاهوار

                                                 صورتحساب سرمایه

                                 برای منتهی  به دی ماه سال 1385

 

  بطوریکه در شکل فوق ملاحظه میکنید مبلغ 000/000/6 ریال سرمایه آقای امیدوار در ابتدای دی ماه سال 1385 که از تراز آزمایشی استخراج شده در این بخش وارد شده

 بخش تغییرات سرمایه

پس از وارد کردن سرمایه اول دوره، این بخش را بترتیب زیر ادامه میدهیم

در زیر عبارت سرمایه گذاری اولیه و به موازات آن" عبارت اضافه" میشود را  می نویسیم و بعد از عبارت اضافه میشود عبارت  "سود خالص : را نوشته و در مقابل آن رقم سود خالص را وارد میکنیم .درصورتی که موسسه زیان داشته باشد بجای عبارت "اضافه میشود" عبارت " کسر میشود و بجای عبارت سود خالص عبارت " زیان خالص " را نوشته و در مقابل آن رقم " زیان خالص " را وارد میکنیم

بطوریکه قبلا ملاحظه کردید سود خالص شرکت شاهوار مبلغ 000/360 ریال در این بخش درج شده است ( در برخی از موسسات  زیان خالص را در داخل پرانتز قرار میدهند)

 

 

بخش سرمایه پایان دوره

سرمایه پایان دوره از جمع جبری سرمایه اول دوره و خالص تغییرات سرمایه بدست می آید و به ترتیب زیر در صورت حساب سرمایه منعکس میشود

الف : زیر رقم خالص تغییرات خط میکشیم

ب : عبارت " سرمایه نام صاحب حساب موسسه " در تاریخ آخرین روز دوره مالی را از ابتدای حاشیه راست در آخرین سطر صورتحساب سرمایه وارد میکنیم و در مقابل آن ر قم سرمایه پایان دوره را مینویسیم

پ : زیر رقم سرمایه پایان دوره دو خط موازی میکشیم

 

 

 بطوریکه در شکل بالا ملاحظه میشود سرمایه اقای امید وار در پایان دوره یعنی در تاریخ 30 دی ماه سال 1385  مبلغ 000/360/6 ریال میباشد که از حاصل جمع سرمایه ابتدای دوره (000/000/6 ریال) و سود خالص دی ماه (000/360) ریال حاصل شده است

 

 

اطلاعات لازم برای تهیه صورتحساب سرمایه از صورت سود و زیان و تراز آزمایشی بدست می آید

نحوه تهیه صورت حساب سرمایه  شرکت شاهوار برای یک ماهه دی ماه سال 1385 در زیر نشان داده شده است

 

                                                    شرکت شاهوار

                                                       تراز آزمایسی

                                                      تاریخ30 دی85

 

 

 

                                                            شرکت شاهوار

                                                         صورت سود و زیان

                                          برای یکماهه منتهی به 30 دی 1385

 

 

                                                       شرکت شاهوار

                                                 صورتحساب سرمایه

                                 برای یکماهه منتهی 30دی ماه  1385

 

  

ترازنامه

تراز نامه صورتی است که در آن داراییها، بدییها ، و سرمایه در پایان یک دوره مالی منعکس میشود . بدین ترتیب وضعییت مالی موسسه در یک تاریخ مشخص ، گزارش میشود.

در تهیه صورتهای مالی ابتدا صورت سود و زیان ،سپس صورتحساب سرمایه و بالاخره تراز نامه تهیه میشود، زیرا برای صورتحساب سرمایه به رقم  سود و زیان و یرای تر ا ز نامه به سرمایه پایان دوره نیاز است

 

  

تراز نامه پنج بخش اصلی دارد

1 – سرفصل

2 – دارایی

3 – بدهی

4 – سرمایه

5 – تراز

نحوه تکمیل بخشهای مختلف تراز نامه را در ادامه مثال شرکت شاهوار  تشریح میکنیم

 بخش سرفصل : این بخش بانوشتن موارد زیر در سه سطر بیان میشود

الف : نام موسسه : شرکت شاهوار

ب : نام گزارش : تراز نامه

پ : تاریخ 30 دی ماه 1385

شرکت شاهوار

تراز نامه

30 دی 1385

 

 

بطوریکه ملاحظه میشود تاریخ گذاری تراز نامه با تاریخ گذاری صورت سود و زیان و صورتحساب سرمایه یکسان نیست .

تاریخ تراز نامه به یک زمان معیین _ 30 دی 1385 ) عطف دارد در صورتی که  صورتحساب سود و زیان و صورتحساب سرمایه به دوره ای از زمان ( یک ماهه دی 1385 ) مربوط میشود.

 

بخش دارایی:  این بخش تراز نامه را بترتیب زیر تکمیل میکنیم و شکل آن نیز  نشان داده میشود

الف : عبارت دارایی را در سمت راست  تراز نامه مینویسیم

ب : در بالای ستون مبلغ واحد اندازه گیری اقلام ( در ایران ریال ) را مینویسیم

پ : حسابهای داریایی را بترتیب قابلیت تبدیل به نقد در زیر عبارت دارایی فهرست میکنیم

بطوریکه در شکل زیر دیده میشود داراییهای شرکت شاهوار به ترتیب فوق در این بخش تراز نامه آمده است

 

  

بخش بدهی : این بخش را بترتیب زیر تکمیل می نماییم

الف : عبارت بدهی را در سمت چپ ترازنامه می نویسیم

ب : در بالای ستون مبلغ واحد اندازه گیری اقلام ( در ایران ریال ) را می نویسیم

پ – حساب های بدهی را به ترتیب سررسید پرداخت ، در زیر عبارت بدهی فهرست میکنیم

ج : مانده هر حساب را در مقابل نام حساب وارد میکنیم

د : در زیر آخرین حساب بدهی عبارت جمع بدهی را مینویسیم

ذ : با کشیدن یک خط در زیر آخرین رقم بدهی ، جمع بدهی را تعیین و در مقابل عبارت جمع بدهی وارد میکنیم

چون بدهی شرکت شاهوار از یک قلم تشکیل شده است تعیین جمع بدهی لازم نیست

بطوریکه در شکل زیر ملاحظه میکنید مانده حساب بستانکاران در این بخش تراز نامه منعکس گردیده است

 

 

بخش سرمایه :این بخش بترتیب زیر تکمیل  میشود

الف : عبارت سرمایه را پس از جمع عبارت " جمع بدهی" در طرف چپ ترازنامه میاوریم

ب : عبارت سرمایه ، نام صاحب سرمایه و تاریخ انتهایی دوره مالی را در زیر آن مینویسیم و در مقابل آن رقم سرمایه صاحب حساب موسسه در پایان دور مالی را از صورتحساب سرمایه استخراج و در ستون مبلغ وارد مینماییم

یطوریکه در شکل زیر ملاحظه میشود سرمایه آقای امیدوار در پایان دی ماه سال 85 که در بخش تراز نامه شرکت شاهوار منعکس شده برابر رقم سرمایه مندرج در صورتحساب سرمایه است

 

 

بخش تراز : پس از آنکه تمامی اقلام به تراز نامه وارد شد باید تساوی جمع دارایی با جمع بدهی و سرمایه اثبات شود . بدین منظور این بخش از تراز نامه به ترتیب زیر تکمیل میشود

 

 الف: جمع دارایی را تعیین و در زیر خط در ستون مبلغ وارد میکنیم و در مقابل این رقم عبارت جمع داریی را مینویسیم

ب: جمع بدهی و سرمایع را تعیین و در  زیر خط در ستون مبلغ وارد میکنیم

پ : زیر مبلغ جمع نهایی هر ستون در دو طرف تراز نامه دو خط موازی میکشیم

ج : جمع دارایی با جمع بدهی و سرمایه در تراز نامه همواره مساوی است و در یک تراز نوشته میشودو این یکی از  دلایلی است که این گزارش را تراز نامه میگوسند

بطوریکه که در شکل زیر میبیندجمع دارایی شرکت شاهوار در پایان دی ماه سال 85 مبلغ 000/460/6 ریال است که با جمع یدهی و سرمایه این شرکت هم تراز است

 

 

 نحوه تهیه تراز نامه شرکت شاهوار بر اساس مانده حساب های دارایی و بدهی که در تراز آزمایشی پایان دی ماه و سرمایه پایان دی ماه آقای امیدوار در صورتحساب سرمایه منعکس است در زیر نشان داده میشود

                                                    شرکت شاهوار

                                                       تراز آزمایسی

                                                      تاریخ30 دی85

 

 

                                                   شرکت شاهوار

                                              صورتحساب سرمایه

                                 برای منتهی  به دی ماه سال 1385

 

 

                                                 شرکت شاهوار

                                                        تراز نامه

                                                    30 دی 1385

 

 بستن حسابهای در آمد و هزینه ها:

 قبلا گفته شد که حسابهای درآمد و هزینه بخشی از حساب سرمایه است  که در طول سال برای جمع آوری اطلاعات لازم برای تهیه صورت سود و زیان مورد استفاده قرار میگیرد. پس از آن که صورتهای مالی تهیه شد ، مانده حسابهای درآمد و هزینه  باید به حساب سرمایه منقل شود . انتقال مانده حساب های درآمد و هزینه را به حساب سرمایه اصطلاحا بستن حساب های در آمد و هزینه گویند

 

 دلایل بسته شدن حسابهای درآمد و هزینه

الف : تفکیک درآمد و هزینه های یک دوره مالی از درآمدو هزینه های دوره مالی بعد

 ب : تطبیق مانده حساب سرمایه در دفتر کل با مبلغ سرمایه در تراز نامه

 با بستن حسابهای در آمد و هزینه :

الف : مانده حسابهای در آمد و هزینه یک دوره مالی صفر میشود

 ب   :  سود و زیان دوره مالی به حساب سرمایه انتقال می یآبد

 حسابهای درآمد و هزینه در پایان دوره مالی به کمک یک حساب واسط بنام خلاصه سود و زیان با انجام ثبتهای زیر بسته میشود

1 – با یک ثبت ، حساب و یا حسابهای درآمد معادل مانده ای که دارند ،بدهکار و در مقابل آن حساب خلاصه سود و زیان بستانکار میشود بدین ترتیب درآمد به حساب خلاصه سود و زیان منتقل و بسته میشود

2 – با ثبت بعدی حسابهای هزینه معادل مانده ای که دارند ، بستانکار و در مقابل ،حساب خلاصه سود و زیان بدهکار میشود. در نتیجه هزینه ها به حساب خلاصه سود و زیان منتقل و بسته میشود

 3 – پس از انتقال اقلام بالا ، حساب خلاصه سود و زیان مانده گیری میشود . چنانچه مانده این حساب بستانکار باشد، سود خالص دوره را نشان میدهد که در اینصورت ،حساب خلاصه سود و زیان معادل مانده ای که دارد بدهکار و در مقابل حساب سرمایه بستانکار میشود بدین ترتیب سود به حساب سرمایه منتقل و حساب خلاصه سود و زیان بسته میشود

 اگر مانده حساب خلاصه سود و زیان بدهکار باشد ، زیان دوره را نشان میدهد که در این صورت ، حساب خلاصه سود و زیان معادل مانده ای که دارد بستانکار و در مقابل حساب سرمایه بدهکار میشود و بدین ترتیب ، زیان خالص به حساب سرمایه منتقل و حساب خلاصه سود و زیان بسته میشود

 طرز بستن حسابهای درآمد و هزینه در پایان دوره مالی را در قالب مثال شرکت شاهوار در زیر تشریح میکنیم چنین فرض کردیم که دوره مالی شرکت شاهوار یک ماهه منتهی به 30 دی 1385 است

بستن حساب درآمد

حسابهای درآمد تعمیرات در 30 دی ماه معادل 000/630 ریال مانده بستانکار دارد و این حساب را به مبلغ مانده ای که دارد بدهکار و در مقابل حساب خلاصه سود و زیان را  به همین مبلغ بستانکار میکنیم. در نتیجه درآمد دی ماه به  حساب خلاصه سود و زیان منتقل و حساب درآمد تعمیرات بسته میشود

 

 

انتقال به حسابهای دفتر کل

                                            در آمد تعمیرات

 

                                    خلاصه حساب سود و زیان

 

  بستن حساب های هزینه :

حساب های هزینه شرکت شاهوار در پایان دی ماه دارای ما نده های بدهکار زیر است

 

 هزینه نگهداری آپارتمان:                                  000/200                                      

 هزینه تبلیغات                                                 000/70

                                                                ------------------

جمع                                                             000/270                                                            

                                                                ----------------

                                                                ---------------

 

حسابهای هزینه شرکت شاهوار را معادل مانده ای که هر یک دارد بستانکار و در مقابل ، حساب خلاصه سود و زیان را معادل جمع این هزینه ها (000/270)  بدهکار میکنیم . در نتیجه هزینه های دی ماه به حساب خلاصه سود و زیان منتقل و حسابهای هزینه بسته میشود

 

 

                       

 انتقال به حسابهای دفتر کل

 

                                    هزینه نگهداری آپارتمان

 

 

 

                                           هزینه تبلیغات

 

 

 

                                     خلاصه سود و زیان

 

    بطوریکه ملاحظه میشود در ثبت فوق دو قلم بدهکار و یک قلم بستانکار شده است . هر ثبتی که بیش از یک قلم بدهکار و یا یک قلم بستانکار داشته باشد ثبت مرکب می نمامند

   بستن حساب خلاصه سود و زیان :

 گفته شد که حساب های در آمد و هزینه در پایان دوره مالی به حسابی واسط بنام خلاصه سود و زیان بسته میشود تا سود و زیان دوره مالی در دفاتر تعیین و به حساب سرمایه انتقال یابد و حساب خلاصه سود و زیان پس از بستن حسابهای درآمد و هزینه ها در زیر نشان داده میشود

 

                                   خلاصه سود و زیان                                      

 

 

بطوریکه ملاحظه میکنید  حساب خلاصه سود و زیان مبلغ 000/360 ریال مانده بستانکار دارد که سود خالص شرکت شاهوار را در دی ماه نشان می دهد . مانده این حساب به ترتیب زیر به حساب سرمایه نقل و حساب  خلاصه سود و زیان بسته میشود

 

  

انتقال به حسابهای دفتر کل

 

                                   خلاصه سود و زیان

 

  

                                     سرمایه آقای امیدوار

 

 

 

 

 تراز آزمایشی اختتامی

بطوریکه که گفته شده  حساب های درآمد و هزینه در پایان دوره مالی بسته می شود . حسابهایی که در پایان دوره مالی بسته میشود را حسابهای موقت می گویند . پس از بستن حساب های موقت برای آزمون توازن حسابهای دفتر کل و اطمینان از درستی عملیات مربوط به بستن حساب ها ، از مانده حسابهای دفتر کل ترازی گرفته میشود که به آن تراز آزمایشی اختتامی گفته میشود

 

تراز آزمایشی اختتامی شرکت شاهوار در پایان دی ماه 1385  بشرح زیر تهیه شده است

بطوریکه ملاحظه میشود نام و مانده حسابهای منعکس در تراز آزمایشی اختتامی و تراز نامه پایان دی ماه شرکت شاهوار یکسان میباشد

 

                                                              شرکت شاهوار

                                                                  تراز نامه

                                                                  30 دی 1385

 

 

 

                                                 شرکت شاهوار

                                                  تراز آزمایشی اختتامی

                                                      تاریخ30 دی85